آموزش عزت نفس به دانش آموزان

آموزش عزت نفس به دانش آموزان
با مطالعه اهمیت عزت نفس و تاثیری که می‌تواند کمبود عزت نفس روی دانش آموز داشته باشد، حتماً به این موضوع پی خواهید برد، که آموزش عزت نفس به دانش‌آموزان به عنوان یک مهارت پایه‌ای، می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا بتوانند: در زمینه تحصیلی، ارتباط اجتماعی و رفتاری خود را ارتقا داده و آینده بهتری را برای خود رقم بزنند.

راه های افزایش عزت نفس دانش آموزان

راه‌هایی که برای افزایش عزت نفس دانش آموزان توصیه می‌شود بسته به نقش اجرا کننده، متفاوت است. یعنی روش‌هایی که به معلم توصیه می‌شود با روش‌هایی که به پدر و مادر پیشنهاد می‌شود متفاوت است. در این بخش مجموعه‌ای از راه‌های افزایش عزت نفس دانش آموزان را جمع آوری کرده‌ایم و شما باید با توجه نوع به ارتباطی که با دانش آموز دارید، مناسب‌ترین گزینه‌ها را یادداشت یا ذخیره کرده و از آن بهره ببرید.

  1. دادن مسئولیت به دانش آموز؛
  2. قدردانی و بیان شایستگی‌های دانش آموز؛
  3. تشویق دانش آموزان برای تلاش؛
  4. مقایسه دانش آموز.

در ادامه در مورد هر کدام از این موارد توضیحاتی ارائه خواهیم داد و همچنین در پایان تعدادی موارد تکمیلی و مخصوص والدین به آن اضافه می‌کنیم.

دادن مسئولیت به دانش آموز:

از دیدگاه معلم، مسئولیت‌های مربوط به کلاس، آموزش گروهی، آموزش همسال به همسال و ارائه تحقیق در مورد درس یا فوق برنامه و پاسخ به سوال سایر دانش آموزان را به او سپرده و در انجام این کار به او کمک کنید. او با انجام این مسئولیت مخصوصا از دوران کودکی احساس عزت نفس بیشتری می‌کند. از دیدگاه والدین، گاهی از فرزند خود کمک بخواهید و بابت  کار انجام شده از او تشکر کنید. او با انجام کار حس می‌کند توانایی‌هایی دارد که می‌تواند به دیگران کمک کند. از طرف دیگر با دریافت بازخورد مثبت از شما حس شایستگی می‌کند، که پایه افزایش عزت نفس است.

قدردانی و بیان شایستگی‌های دانش آموز:

از دیدگاه معلم لازم است که رفتار دانش آموزان را تحلیل کرده و آن‌ها را به مناسبت‌های مختلف تشویق کنید. با این کار احتمال تکرار کارهای مثبت افزایش پیدا می‌کند و فرد احساس ارزشمندی بیشتری می‌کند. گاهی این تاثیر آنچنان عمیق است که برخی بزرگسالان آن را از دوران دانش آموزی خود یادآوری می‌کنند. از دیدگاه پدر و مادر، در حضور دانش آموز توانایی او را برای اطرافیان بیان کرده و نشان دهید که به او افتخار می‌کنید. گذاشتن علائم موفقیت مانند لوح تقدیر، گواهی کلاس‌های مهارتی، مدال مسابقات ورزشی و… در اتاق و در جایی که بتوان آن را دید، می‌تواند به دانش آموز یادآوری کند که فردی توانمند و دارای شایستگی است.

تشویق دانش آموزان برای تلاش:

از دیدگاه معلم، دانش آموز باید بابت تلاشی که کرد تشویق شود. برای این کار به دانش آموز می‌گویید آفرین به تو بابت تلاشی که کردی. اگر هم در درسی موفق نشد به او می‌گویید که به دانش کمک خواهید کرد و با تلاش بیشتر حتما به هدف خود نزدیک‌تر خواهد شد.

عزت نفس در دانش آموزان
از دیدگاه معلم، دانش باید بابت تلاشی که کرد تشویق شود.

با این کار چه در صورت موفقیت و چه در صورت عدم موفقیت در یادگیری، توجه او را به کوششی که کرده جلب می‌کنید نه نمره‌ای که گرفته است. از دیدگاه والدین، شما تلاش دانش آموز خود را بهتر از هر شخص دیگری در منزل مشاهده می‌کنید. پس این امکان وجود دارد که او را بابت تلاشی که می‌کند تشویق کرده و آن را با آموزگار و مربی در جریان بگذارید.

مقایسه دانش آموز:

از دیدگاه آموزگار، توصیه می‌شود که دانش آموزان را با یکدیگر مقایسه نکنید. بلکه توانایی و رفتار هر دانش آموز را فقط با خودش مقایسه کنید. با این کار او را متوجه می‌کنید که نسبت به گذشته چه پیشرفت‌هایی داشته و تلاش او چقدر روی کیفیت کارش موثر بوده است. از دیدگاه پدر و مادر، هم توانایی دانش آموز خود را با دیگران مقایسه نکنید. این کار می‌تواند یکی از آزاردهنده‌ترین روش‌های رقابتی برای ارتقای دانش آموز باشد. شما می‌توانید صرفا او را با گذشته خودش مقایسه کرده و توانایی‌هایی را که به دست آورده را به او نشان دهید.

در ادامه می‌توان به حمایت از علایق دانش آموز توسط والدین، ابزار علاقه به او، گذاشتن وقت برای صحبت با دانش آموز نوجوان و بازی با دانش آموز کودک توسط والدین را از دیگر روش‌هایی نام برد که می‌تواند روی افزایش عزت نفس دانش آموز نقش مثبتی داشته باشد.

عزت نفس چیست؟

عزت نفس یعنی دیدگاهی که فرد نسبت به خودش دارد. عزت نفس بالا باعث می‌شود که فرد نسبت به خود احساس ارزش و توانمندی کند. در مقابل عزت نفس پایین می‌تواند باعث رکود فعالیت فرد شده و با وجود توانایی درونی، حس ارزش و توانمند بودن را در فرد کاهش دهد. دلیل این که امروزه به عزت نفس اهمیت زیادی داده می‌شود، این است که عزت نفس مبنا و پایه استفاده کردن از پتانسیل توانایی‌هاست.

این جنبه شکوفایی استعداد و توانایی یکی از مواردی است که برای کودکان و نوجوانان، در سن رشد اهمیت خاصی دارد. توجه به عزت نفس دانش آموزان می‌تواند روی آینده شغلی، تحصیلی و تعامل او با دوستان تاثیر عمیقی داشته باشد.

تفاوت اعتماد به نفس و عزت نفس دانش آموزان

مفاهیم عزت نفس و اعتماد به نفس از جمله موضوعاتی هستند که اغلب اشتباه گرفته شده یا گاهی اشتباها به جای هم به کار برده می‌شوند. برای تمایز بین این دو مفهوم در دانش آموزان و کمک به عزت نفس توصیه می‌کنیم به این قسمت حتما توجه کنید.

اعتماد به نفس (Self Confidence) به این معنی است که دانش آموز توانایی‌های خود را به خوبی بشناسد. این دانش آموزان اهداف روزانه خود را دقیق‌تر و متناسب با توانایی خود برنامه ریزی می‌کنند. از جمله ویژگی‌های رفتاری این دانش آموزان انتخاب کارهایی است که تواناییشان را به چالش می‌کشد. با انجام یک کار سخت‌تر آگاهی خود را از نسبت به میزان توانایی خود بالا می‌برند.

اما همان طور که پیشتر اشاره کردیم عزت نفس (Self Esteem) به این معنی است که فرد نسبت به خودش چقدر حس ارزشمند بودن می‌کند. در تعاریف مختلف دو رکن اساسی برای عزت نفس در نظر گرفته می‌شود. اول حس ارزشمند بودن (Self Worth) و دوم حس توانمند بودن یا شایستگی (Self Competence) است. میزان این دو احساس نسبت به خود، می‌تواند سطح عزت نفس فرد را تعیین کند.

اهمیت عزت نفس دانش آموزان

حال که با مفهوم احساس عزت نفس در دانش آموزان آشنا شدیم، به این سوال پاسخ می‌دهیم که «چرا عزت نفس دانش آموزان اینقدر مهم است؟» در واقع دانش آموزان با توجه به سن، از عزت نفس خود برای موفقیت‌های بسیاری استفاده می‌کنند. عزت نفس برای دانش آموز مهم است؛ زیرا:

  • دانش آموزانی که عزت نفس بیشتری داشته باشند، در انواع مسابقات بهتر از دیگران می‌توانند توانایی خود را نشان دهند. گاهی همین توانایی‌ها مبنایی برای انتخاب رشته تحصیلی و شغل در آینده دانش آموز می‌شود.
  • این دانش آموز نسبت به حصول نتیجه خوب در انواع آزمون‌های درسی امیدوارتر است.
  • به احساس خود مسلط‌تر بوده و اجازه نمی‌دهد که اضطراب به سطح عملکردش در ارزیابی‌ها تاثیر منفی بگذارد.
  • طبیعی است که دانش آموز در برخورد با چالش‌ها گاهی از بزرگترها و گاهی از همسالان کمک بگیرد اما دانش آموزی که عزت نفس بالایی دارد می‌تواند بیشتر چالش‌های خود را در رابطه با دیگران کنترل کرده و در صورت نیاز، به موقع از دیگران کمک بگیرد.(این مورد با توجه به سن تعیین می‌شود.)
  • عزت نفس بالا به دانش آموز کمک می‌کند تا از حریم شخصی خود در برابر دیگران دفاع کرده و اجازه سوءاستفاده به کسی ندهد.
  • اگر دانش آموز در اواخر سن نوجوانی باشد، می‌تواند با توجه به سطح عزت نفس خود، اهداف بهتری را برای آینده تحصیلی خود ترسیم کرده و برای دستیابی به آن تلاش کند.
  • دانش آموزان دارای عزت نفس بالا هم دوستان بهتری را برای خود انتخاب می‌کنند و هم با آن‌ها تعامل سازنده‌تری را برقرار می‌کنند. این تعامل شامل کمک گرفتن، کمک کردن و همچنین گذراندن اوقات فراغت با او.
بالا بردن عزت نفس دانش آموزان
معلم ها در عزت نفس دانش آموزان خود نقش بسیاری دارند.

جدا از مواردی که گفته شد؛ همه دانش آموزان در هر سنی که باشند با توجه به سنشان به چالش‌هایی برمی‌خورند که ممکن است برای بزرگ‌ترها ساده به نظر برسد. اما این چالش‌ها ممکن است تاثیر عمیقی روی روان دانش آموز بگذارند و ریشه انواع اضطراب و افسردگی آینده او باشند. تحقیقات نشان داده، دانش آموز دارای عزت نفس بالا مقاومت بیشتری نسبت به این فشارهای روانی دارند. در مقابل دانش آموزان دارای عزت نفس پایین با ریسک بالاتری پا به سن بزرگسالی گذاشته و روحیه شکننده‌تری خواهند داشت.

علائم کمبود عزت نفس در دانش آموزان

دانش آموزان از ۶ تا ۱۸ سالگی دوره‌های تحول زیادی را می‌گذرانند. در هر دوره سبک رفتارها، تفکر و نیازها کاملا متفاوت است. بنابراین در هر سن این علائم به شکلی خاص خود را نشان می‌دهند. ما به صورت کلی علائم زیر را برای  دانش آموزان جمع آوری کرده‌ایم:

  • اگر دانش آموز شما به صورت مکرر از شرکت در فعالیت‌های ورزشی و هنری اجتناب می‌کند، ممکن است دچار عزت نفس پایین باشد.
  • اضطراب بالای دانش آموز می‌تواند یکی از علت‌های کمبود عزت نفس در او باشد.
  • عامل اضطراب می‌تواند روند تحصیل و زندگی دانش آموز با کمبود عزت نفس را مختل کند.
  • این دانش آموزان احساس امنیت کمتر (در تمام سنین) و سردرگمی بیشتر (در اواخر دوره نوجوانی) می‌کنند.
  • دانش آموزانی که با کمبود عزت نفس مواجه هستند خود را بیشتر با دیگران مقایسه کرده و از ظاهر یا توانایی خود انتقاد می‌کنند.
  • حس کمال‌گرایی در دانش آموزان یکی دیگر از نشانه‌های عزت نفس پایین است. حسی که می‌گوید من به اندازه کافی خوب نیستم.
  • این دانش آموزان خود را در برابر مشکلات و همچنین در برابر دیگران ناتوان می‌بینند.

اگرتعدادی از این علائم را در دانش آموز خود می‌بینید احتمالا با مشکل کمبود عزت مواجه بوده و برای افزایش عزت نفس خود نیاز به کمک دارد. ما در تیتر بعدی به راه‌های افزایش عزت نفس دانش آموزان پرداخته‌ایم. در صورت علاقه می‌توانید مقاله رابطه جهت گیری هدف با عزت نفس دانش آموز را مطالعه کنید.

آنچه که از مقاله آموزش عزت نفس به دانش آموزان آموختیم:

از مقاله آموزش عزت نفس به دانش آموزان آموختیم که اعتماد به نفس یعنی شناختن توانایی‌ها و محدودیت‌های خود و عزت نفس به معنی داشتن حس ارزشمندی و حس توانمندی‌ است. عزت نفس اهمیت زیادی برای دانش آموز داشته و او می‌تواند با عزت نفس بالای خود توانایی‌های تحصیلی و رفتاری بهتری از خود نشان دهد. کمبود عزت نفس دارای علائمی است که باید به آن توجه شود. همچنین افزایش عزت نفس نیز راه‌هایی دارد که ما آن را از دیدگاه معلم و والدین توضیح داده‌ایم.

مقالات مرتبط با این مقاله

نمی‌دانید چه مشکلی دارید؟ و یا چه روانشناس و رویکردی مناسب شماست؟

فرم زیر را پر کنید تا شما را راهنمایی کنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *