رابطه جهت گیری هدف با عزت نفس دانش آموز

رابطه هدف و عزت نفس دانش آموز
با بررسی جهت گیری هدف دانش آموز می‌توان مشخص کرد که او با چه نوع انگیزه‌ای در حال پیشرفت است. عزت نفس به عنوان یک توانایی کلیدی می‌تواند هم انگیزه پیشرفت را افزایش داده و هم باعث ارتقای نوع جهت گیری هدف شود. در این مقاله به بررسی رابطه جهت گیری هدف با عزت نفس دانش آموز می‌پردازیم.

ارتباط جهت گیری هدف و عزت نفس دانش آموز

در این رابطه بهتر است به این جمله توجه کنید: «جهت گیری هدف به عنوان الگوی یکپارچه‌ای از باورها، موجب گرایش دانش آموزان به موقعیت‌های پیشرفت و درگیر شدن آنها با آن شرایط شده و در نتیجه کسب موفقیت، منجر به بهبود عزت نفس دانش آموزان خواهد شد.»

مطالعات متعدد در این زمینه نشان داده‌اند که افراد می‌توانند با ارتقای جهت گیری هدف به موفقیت دست پیدا کنند و این موفقیت حس شایستگی و عزت نفس را در فرد بالا می‌برد. این حس شایستگی به فرد می‌گوید که فردی توانمند و با ارزش است.

از طرف دیگر دانش آموزی که در زمینه عزت نفس ارتقا پیدا کند، می‌تواند انگیزه پیشرفت خود را از دیگر محور بودن به خود محور بودن و تکلیف محور بودن تبدیل کند. یعنی در هنگام یادگیری و همین طور ترسیم اهداف زندگی سعی می‌کند مطالب جدید را با هدف ارتقای خود، یاد گرفته و برای پیشرفت منتظر بازخورد بیرونی نباشد. نتیجه این که با استناد به ارتباط جهت گیری هدف با عزت نفس، می‌توان با کار کردن روی جهت گیری هدف، عزت نفس دانش آموز را بالا برد. همچنین با افزایش عزت نفس، انگیزه دانش آموز ارتقا یافته و منشا آن انگیزه می‌تواند تدریجا درونی شود.

چرا باید عزت نفس دانش آموزان را افزایش دهیم؟

دلایل زیادی وجود دارند که باعث می‌شود روی عزت نفس دانش آموزان به عنوان یه توانمندی کلیدی کار کنیم.

  • دانش آموزانی که عزت نفس بالایی دارند بهتر از سایرین می‌توانند استعداد و توانایی‌های خود را شکوفا کنند.
  • عزت نفس بالا به دانش آموزان کمک می‌کند که هم دوستان بهتری را برای خود انتخاب کنند و هم تعامل بهتری با آن‌ها داشته باشند. انتخاب دوستان اشتباه در این سن تاثیر شدیدی روی توانایی تحصیلی، تربیتی و آینده دانش آموز دارد.
  • دانش آموزی که عزت نفس بالاتری دارد، می‌تواند در حد سن خود، اهداف روشن‌تری را ترسیم کند.
  • این دانش آموزان برای رسیدن به اهداف، انگیزه بیشتری را از خود نشان می‌دهند. یعنی تلاش می‌کنند و برای رسیدن به اهداف از دیگران کمک می‌گیرند.
  • یکی از مهم‌ترین تاثیراتی که عزت نفس روی دانش آموز می‌گذارد، افزایش مقاومت روانی دانش آموز در برابر تنش‌ها و فشار‌های محیطی است. این عامل در برابر اضطراب و افسردگی قرار می‌گیرد. همان طور که بدن با واکسینه شدن مقاومت بیشتری در برابر بیماری پیدا می‌کند، عزت نفس بالا مقاومت دانش آموز را در برابر تنش‌ها افزایش می‌دهد.

به علت پایه‌ای بودن مهارت عزت نفس این عامل می‌تواند روی پیشرفت دانش آموز در زمین‌های مختلفی موثر باشد بنابراین علت‌هایی که ما را مجاب می‌کنند تا به دنبال تحلیل و افزایش عزت نفس دانش‌آموزان باشیم بسیار متعدد هستند.

جهت گیری هدف چیست؟

بر اساس نظریه ایمز جهت‌گیری هدف یعنی یک الگوی منسجم از باورها، اسناد و ترکیب آن با عواطف که در نهایت منجر به اهداف رفتاری شود. حال سوال اینجاست که این اهداف رفتاری چگونه بررسی می‌شوند؟ در واقع این اهداف رفتاری بر اساس نزدیک شدن فرد، چگونه درگیر شدن و توجه کردن به فعالیت، مشخص می‌شوند.

ارتباط هدف و عزت نفس دانش آموز
هدف یعنی یک الگوی منسجم از باورها، اسناد و ترکیب آن با عواطف

مطلبی که در بالا گفته شد علمی و کمی پیچیده بود، به زبان ساده، در حال بررسی انگیزه پیشرفت هستیم. بگذارید برای فهم بهتر آن، از یک مثال ساده استفاده کنیم. به عنوان مثال دو دانش آموز در آزمون یک درس تلاش کرده و نمره کاملی دریافت می‌کنند. یکی این کار را با انگیزه نشان دادن توانایی خود به دیگران (همکلاسی، معلم و…) انجام داده و دیگری از بالا رفتن توانایی و یادگیری موضوعی جدید لذت می‌برد. هر دو برای کسب نمره انگیزه داشتند اما نفر اول انگیزه دیگر-محور و نفر دوم انگیزه خود-محور داشت.

در جهت گیری هدف نوع انگیزه پیشرفت دانش آموز براساس رفتار و باورهایی که دارد بررسی می‌شود و این سبک از مطالعات انگیزه پیشرفت از سال ۱۹۷۰ میلادی به صورت جدی شروع شده است. جهت گیری هدف براساس تحقیقات مختلف دارای انواعی است که در ادامه در مورد آن بیشتر توضیح می‌دهیم.

جهت گیری هدف به چند دسته تقسیم می‌شود؟

محققین جهت گیری هدف را به چند دسته تقسیم می‌کنند. تقسیم‌بندی زیر در بین اکثر تحقیقات مشترک است و مبنای مقاله‌های میدانی جدید است؛ از جمله:

  1. اهداف تبحری؛
  2. اهداف عملکردی.

در ادامه در مورد هر کدام از این جهت‌گیری‌های هدف، توضیحاتی ارائه خواهیم داد:

اهداف تبحری:

افرادی که دارای اهداف تبحری هستند، برای یادگیری مطلب جدید ارزش بیشتری قائل هستند، نه نمره کلاسی. این افراد از این که با یادگیری مطالب جدید، توانایی بیشتری در درک موضوعات جدید پیدا می‌کنند، لذت می‌برند. دانش آموزان دارای هدف‌های تبحری می‌خواهند با فکر کردن و خلاقیت در برخورد مساله‌های جدید آن را حل کرده و یا برای حل کردن چالش‌ها از اطلاعات دیگران استفاده کنند.
مساله اینجاست که هدف تبحری قابل تعمیم به زندگی بیرون از مدرسه و برای پیشرفت، بدون نیاز به تایید دیگران است. این افراد می‌توانند خارج از فضای رقابتی کلاس همچنان توانایی‌های خود را شکوفا کنند. حتما متوجه شده‌اید که این رفتار نزدیک به افرادی است که عزت نفس بالایی دارند.

اهداف عملکردی:

اهداف عملکردی خود به دو دسته تقسیم می‌شود:

  • رویکرد: این دانش آموزان برای نشان دادن توانایی‌های خود به دیگران، مطالب درسی را یاد می‌گیرند. در واقع انگیزه پیشرفت این افراد منوط به نگاه دیگران است. افراد دارای اهداف عملکردی از نوع رویکرد می‌خواهند با کمترین تلاش یا بدون تلاش نتیجه بالایی گرفته و آن را برای گرفتن تایید به دیگران نشان دهند.
  • اجتناب: این دانش آموزان می‌خواهند ناتوانی‌های خود را از دیگران پنهان کنند. یعنی انگیزه اصلی این دانش آموزان در فعالیت‌های تحصیلی صرفا پنهان کردن ناتوانی‌های آن‌ها است. این افراد وانمود می‌کنند که اگر در درسی موفق نشدند، به این علت است که درس نخوانده بودند. یعنی از درس نخواندن و تلاش نکردن برای توجیح عدم موفقیت خود استفاده می‌کنند. حال اگر از این افراد سوال شود که به چه علت تلاش نکردی، به چالش برخواهند خورد.

اهداف عملکردی هم می‌توانند به زندگی اجتماعی و آینده دانش آموز، تعمیم پیدا کنند. این که فرد در برخورد با یک چالش چطور آن را حل می‌کند و برای پیشرفت، اهداف و رفتار خود، چقدر نگاه دیگران را در نظر می‌گیرد، به انواع اهداف عملکردی برمی‌گردد.

آیا می‌توان جهت گیری هدف عملکردی را به تبحری تبدیل کرد؟

به عقیده الیوت با تغییر نگرش دانش آموزان می‌توان این کار را انجام داد. اگر دانش آموزان ابتدا به فایده مطالب درسی که یاد می‌گیرند و اهمیت آن پی‌ببرند. به این نتیجه می‌رسند که این مطلب مفید بوده و یادگیری آن توانمندی ارزشمندی را به آن‌ها اضافه خواهد کرد. دانش آموزی که به مزایای مطلب درسی خود باور داشته باشد، با رضایت بیشتری می‌آموزد. در این صورت برای یادگیری پافشاری کرده و از انگیزه درونی خود استفاده خواهد کرد؛ یعنی همان اهداف تبحری که می‌توانند روی شاخص موفقیت، شایستگی و افزایش عزت نفس موثر باشند. در مقابل اگر اهمیت مطلب درسی پنهان و ملاک صرفا براساس نمره باشد، دانش آموز با کمک اهداف عملکردی سعی می‌کند به آن ملاک‌ها دست یابد. بنابراین باید رسیدن به سطح خاصی از مهارت‌ها، برای دانش آموز ارزش گذاری شود.

اگر معلم در تدریس خود از نظر فراگیران استفاده کند یا با انتخاب مواد کمک درسی، دانش آموزان را در یادگیری درگیر کند، این شانس را خواهد داشت تا اهداف تبحری را در دانش آموزان برانگیزد. پس جهت گیری هدف، هم در تدریس و هم در ارزیابی‌ها قابل تغییر است. در نهایت برای ارتقای عزت نفس دانش آموزان به هر دو عامل ارائه و آزمون مواد درسی باید توجه کرد. در صورت علاقه توصیه می‌کنیم حتما مقاله آموزش عزت نفس به دانش آموزان را نیز مطالعه کنید.

آنچه که از مقاله رابطه جهت گیری هدف با عزت نفس دانش آموز آموختیم:

در مقاله رابطه جهت گیری هدف با عزت نفس دانش آموز متوجه شدیم، عزت نفس بالا دلالت بر نگاه مثبت فرد به شایستگی‌ها و توانایی‌های خود دارد. جهت گیری هدف هم یعنی یک الگوی منسجم از باورها و عواطف که در نهایت منجر به اهداف رفتاری شود. ما در این مقاله پس از تعاریف اولیه گفتیم که چرا عزت نفس دانش آموزان مهم است. جهت گیری هدف به دو دسته کلی اهداف تبحری و اهداف عملکردی تبدیل می‌شود. این موارد نیز می‌توانند زیر مجموعه‌هایی داشته باشند که به مقدار لزوم آن را معرفی کردیم و در پایان مستقیما در مورد ارتباط و برهم کنش جهت گیری هدف و عزت نفس صحبت کردیم.

مقالات مرتبط با این مقاله

نمی‌دانید چه مشکلی دارید؟ و یا چه روانشناس و رویکردی مناسب شماست؟

فرم زیر را پر کنید تا شما را راهنمایی کنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *