مشکلات خانوادگی را چگونه حل کنیم؟
مشکلات خانوادگی همچون ترکهایی است که دوام و استقامت ظرف خانواده را به خطر میاندازد، به همین جهت بیتوجهی به آنها بهمعنای استقابل از طوفانهایی است که بنیان زندگی را از بین میبرد.
مشکلات خانوادگی طیف گستردهای دارند. مشکلاتی مانند مرگ، اعتیاد، مشکلات مالی، بیماریها روانی، جدایی و طلاق و حتی تطبیق با دوران گذار همه اعضای خانواده را بهنحو چشمگیری درگیر و دچار مشکل میکند.
در حین وقوع حوادث استرسزا یا هنگامیکه خانواده به شدت در تنگناهای مالی قرار میگیرد و مشکلات به آسانی حل نمیشود، آستانه تحمل نیز افت محسوسی پیدا میکند. در نتیجه اختلافات ساده به مناقشه خصمانه، تنش و کینه منجر میشود. اگرچه هر نوع درگیری در خانواده میتواند بر عملکرد همه تاثیر بگذارد؛ لیکن منازعات بزرگتر میتواند بنیان خانواده را نیز تهدید کند. بنابراین یادگیری مهارتهای ارتباطی بهويژه برای رفع مشکلات خانوادگی برای همه اعضای خانواده واجب و ضروری است.
مشکلات خانوادگی را چگونه حل کنیم؟
برای رفع مشکلات خانوادگی باید رویه مشخصی را برای حل مسئله در نظر بگیریم تا در عین تمرکز راه خود را برای رسیدن به یک مصالحه جذاب باز کنیم.
در عین حال شناخت موانع ارتباطی و عاطفی باعث میشود که از فروافتادن در درههای عمیق بیاعتمادی و خشونت دور باشیم و یاد بگیریم که بدون چگونه بدون تلفات مشکلات خانوادگی را حل کنیم.
گام اول، مهارتهای حل مسئله را افزایش دهید.
افزایش مهارتهای حل مسئله و مهارتهای ارتباطی مجموعه تکنیکهایی است که پیچیدگی و گرههای ناشناخته مسئله را برای ما باز میکند و به ما جرات میدهد تا برای رفع مشکلات خانوادگی پیشقدم شویم.
تکنیک اول، جلسه خانوادگی چگونه به حل مشکلات خانواده کمک میکند؟
گاهی غلبه بر مشکلات خانوادگی امری غیرممکن بهنظر میرسد. مشکلات همچون غولی بزرگ بر سر راه سعات و آرامش در خانواده نشسته است. در این مواقع نخستین تکنیک مناسب برای غولکشی اتحاد و همراهی گروهی و رمز انجام این عملیات در خانواده تشکیل جلسه خانوادگی است. در اینصورت سختترین مأموریتهای حل مشکلات خانوادگی نیز عملیاتی میشود.
برای تمرکز و موفقیت در این نبرد بزرگ ابتدا به بررسی ابعاد مشکل بپردازید. وقتی طرفین بحث و مجادله مشخصی شدند و از التهاب و تنش دور شدند، همگی برای برنامهریزی وارد میدان شوید و اقدام به تدوین یک استراتژی کنید.
در ابتدا جلسهای را طرحریزی و زمانی را برای گفتوگو بهصورت گروهی اعلام کنید که آرامش و راحتی را برای همه به ارمغان بیاورد. برای همه هدف جلسه را روشن کنید و آنها را ترغیب به مشارکت در ارائه پیشنهاد و درخواست برای رفع مشکلات خانوادگی کنید.
گاهی حضور بچهها میتواند باعث عدم تمرکز در جلسهٔ خانوادگی باشد. کودکان را در یک اتاق جداگانه نگاه دارید و با مشغول کردن آنها به بازی و سرگرمی یا انجام بعضی از وظایف خانه از نگرانیهای بیمورد خود بکاهید.
درمانگران معمولاً بر نظم و اجرای مرتب جلسات خانوادگی تأکید دارند. این تاکتیک هوشمندانه باعث رفع بسیاری از مشکلات خانوادگی قبل از وقوع نزاع و نیاز به حل و فصل مسايل میشود؛ چرا که مسايل و نقطه نظرات اعضای خانواده در معرض دید همه قرار میگیرند. در واقع گفتگوی منظم در خانواده عامل مهمی در تعمیق ارتباط و استحکام پیوند خانوادگی است.
تکنیک دوم، چرا تمرکز روی حل مناقشه، شرط رفع مشکل خانوادگی است؟
وقتی مناقشه آغاز میشود هرج ومرج نیز شکل میگیرد. اغلب مردم در یک بحث به مواردی در گذشته و حتی امور نامربوط میپردازند و گویی قصد دارند تمام مسائل زندگی را یکجا حل کنند. متاسفانه، این شیوه نهتنها به حل مشکل کمک نمیکند بلکه باعث ابهام و کدورت بیشتر در مسائل خانوادگی میشود.
تمام تلاش خود را متمرکز بر درک ابعاد مسئله فعلی و کشف راهحل برای آن کنید. در مقابل وسوسه بررسی پروندهها و خطاهای گذشته نیز مقاومت کنید تا با آرامش بیشتر و سریعتری موضوعات را فیصله دهید.
تکنیک سوم، چرا شفافیت کلید حل مشکلات خانوادگی است؟
بیان منظور واقعی که در پشت هیایو و بحثها پنهان شد باعث رفع آسان منازعه میشود. پس از همه بخواهید که منظور حقیقی خود را بیان کنند. برای حل مؤثر مشکل خانوادگی ارتباط مستقیم تکنیک ارزشمند و مهمی است. هر سمت ماجرا باید از واژه من استفاده کند و به تشریح نیازها، خواستهها و نگرانیهای خود بپردازد.
به یاد داشته باشید که هدف شما کاهش آسیب و صدمات درگیری و رسیدن به یک راهحل منصفانه است. استفاده از بیانیه من به همه فرصت میدهد در عین احترام به یکدیگر به نقطه نظرات و ابراز احساس و افکار دیگران گوش دهند. وقتی از واژه من در جملههای خود استفاده میکنید؛ بهطور ضمنی بر مسئولیتپذیری خود مهر تایید میزنید و بهواسطه همین موضوع تلاش بیشتری برای حل مشکل از خود نشان میدهید.
بهعنوان مثال میتوانید از واژه من به اینصورت استفاده کنید و بگویید: من نگرانم که خانواده ما از هم بپاشد. من دوست دارم ما مشکلات خانوادگی را حل کنیم. یا بگویید: من وقتی پدر بهخاطر مشکلات بیکاری کلافه و خسته است بسیار میترسم با او صحبت کنم. ای کاش بتوانیم برای او شغلی پیدا کنیم.
تکنیک چهارم، گوش دادن فعال چیست و چگونه مشکلات خانوادگی را حل میکند؟
اگرچه قطع نکردن صحبت دیگران از آداب گفتوگو است؛ ولی در بحث و مناقشه حتی میان اعضای خانواده، نخستین بندی که پاره میشود رشته کلام است. ما باید عادت کنیم گوش دادن بدون قطع کردن دیگران نهتنها باعث میشود انرژی کمتری برای حل مسائل صرف کنیم؛ بلکه به تقویت جایگاه ما نیز در نزد دیگران کمک شایان میکند.
البته منظور ما گوش دادن فعال است؛ چرا که در اینصورت فرد مقابل متوجه تلاش ما برای درک دیدگاه خودش و ارتباط عمیقتر میشود.
گوش دادن فعال شامل تمام رفتارهای هوشمندانه و طبیعی شما میشود. شما اجازه میدهید تا فرد مقابل حرف خود را تا انتها و بدون وقفه به گوش شما برساند و در زمان لازم با واکنش مناسب و بهرهگیری از زبان بدن به او واکنش لازم را برای ادامه صحبت و بیان نظرات شخصی میدهید. نکته ظریف تکنیک گوش دادن فعال در انتهای گفتوگو است. شما باید سرفصل و نکات مهم گفتههای طرف را بهصورت خلاصه بازگو کنید تا هر دو متوجه درک درست از احساسات و افکار یکدیگر شوید.
گوش دادن به دیگران بهمعنای توجه عمیق به احساس و افکار آنها است. درعینحال دیگران نیز متمایل میشوند گفتههای شما را بشنوند و این واکنش همچون آبی بر آتش بحثها و واکنشهای احساسی شدید است.
تکنیک پنجم، چرا احترام به دیدگاه افراد مهم است؟
یک گفتوگو کننده خوب هیچ گاه از بیان و نمایش احترام به دیدگاه دیگران طفره نمیرود؛ چرا که درک تفاوتها، سرآغاز پیدا کردن شباهتها و تفاهمات است. با احترام به دیدگاه دیگران علاوه بر اینکه به مخاطب خود پیام میدهید که متوجه احساس و افکار او شدید، این فرصت را فراهم میکنید تا احساس کند پذیرای او با هر اندیشه و عقیدهای هستید و قدر او را میدانید.
این از تصور دور نیست که نظرات شما ۱۸۰ درجه با طرف مقابل اختلاف داشته باشد وگرنه زمینه چندانی برای بروز مشکل خانوادگی ایجاد نمیشد؛ لیکن احترام به دیدگاه دیگران یک پیام درخشان به طرف مقابل میرساند. این پیام به طرف مقابل شما میگوید که او را بهعنوان یک انسان شایسته صداقت و احترام میدانید و برای شما تمرینی عالی برای توسعه و بهبود فردی است.
برای تقویت و نشان دادن این احترام و پیام ارزشمند میتوانید بگویید: من بسیار خوشحال شدم که آنقدر با هم خوب هستیم که این موضوع را با من در میان گذاشتی. حتی این جمله جادویی را استفاده کنید و بگویید: من از تو متشکر هستم که اینگونه با صداقت برای حل مشکل خانوادگی تلاش میکنی.
تکنیک ششم، چگونه درباره راهحل مسایل خانواده با هم تصمیم بگیریم؟
همیشه نتایج مشورت از خودرأیی بهتر و پربارتر است؛ پس چه بهتر که در حل مشکلات خانوادگی نیز درباره راهحل با هم تصمیم بگیریم. برای اینکار همه باید خواستهها و نگرانیها و نیازهای خود را مطرح کنند تا بتوانند وارد فاز دوم این تکنیک شوند و در جهت یافتن یک راه مصالحه تلاش کنند.
برای موفقیت باید تمام پیشنهادهای طرفین مشکلات خانوادگی را در نظر بگیرید و بدون جانبداری در جستوجوی یک راهکار میانه باشید. با راهکار میانه همه افراد و طرفین باید احساس خوبی داشته باشند. اگر لازم است با نوشتن یک توافقنامه خانوادگی به مدیریت و نحوه حل مشکلات خانوادگی نظم دهید.
تکنیک هفتم، چه زمانی برای حل مشکلات خانوادگی به مشاور مراجعه کنیم؟
مراجعه به مشاور تکنیک طلایی برای حل مشکلات خانوادگی است. اگرچه معمولاً زمانی که از پس حل مناقشات و دعواهای خانگی بر نمیآییم به سراغ مشاور و روانشناس میرویم؛ ولی اگر برای وقت و زندگی خود ارزش بیشتری قائل باشیم؛ باید شانس استفاده از مشاوره را قبل از آغاز منازعات به خود هدیه کنیم.
انتخاب یک مشاور برای آرامش و موفقیت خانواده همچون استفاده از یک مربی برای پیروزی یک تیم است. از همین جهت است که مفاهیمی همانند کوچینگ و مشاوره امروزه جایگاه خاصی در پروسه شکوفایی اعضای خانواده دارد. با این حال هر وقت ماهی را از آب بگیرید تازه است؛ پس هر زمان که احساس کردید عنان مشکلات خانوادگی از کنترل شما به ویژه به دلیل اختلالات روانشناسی و روانپزشکی خارج شده نفس عمیقی بکشید و با یک مشاور خانواده قرار ملاقات بگذارید، بهزودی با تدابیری علمی طوفان تمام و آرامش در خانواده حکمفرما خواهد شد.
گام دوم، شناخت موانع ارتباطی
شناخت موانع ارتباطی کمک میکند در راه رفع مشکلات خانوادگی نگرانی کمتری از پیچوخمهای ناشناخته ناشی از روحیات لطیف و پنهانی انسانها داشته باشید.
تکنیک اول، شناخت واکنش اعضای خانواده، چگونه مشکلات را کمتر میکند؟
یکی از موهبتهای ارتباط عمیق با دیگر اعضای خانواده قدرت پیشبینی واکنش آنها است. در اینصورت بهراحتی متوجه تفاوت واکنش افراد خانواده در زمان معمول و دوران آرامش و با زمان بروز رفتارهای واکنشی و احساسی در زمان نزاع و مناقشه خواهید شد.
از سویی تفاوت در واکنش افراد خانواده در تعارضها که ناشی از تحمل استرس و فشار است عامل کلیدی عدم موفقیت در حل مشکلات خانوادگی است. پس برای رفع منازعه و برقراری صلح و آرامش در خانه این تفاوتها و اختلافات در واکنش ها باید جدی گرفته شود.
برخی افراد هنگام کشمکشها تمایل به خصومت پیدا میکنند و برخی نیز لاک دفاعی فرو میروند. مسلم است که نتیجه فیزیکی این پاسخها جنگ یا گریز است.
در نتیجه افراد جنگجو اقدام به بحثهای بیپایان میکنند یا حاضر به شنیدن هیچ گونه نظری از سمت دیگران نیستند که بهمعنای یک جدال سخت برای حل مشکلات خانواده شروع یک رابطه سمی خواهد بود.
از آن سو افرادی که در هنگام بروز مشکلات خانوادگی به گریز و دفاع متمایل هستند ،حاضرند از هر چیز بگذرند تا از مخمصه رها شوند. آنها بهطور کل مشکلات را انکار میکنند و معتقد هستند برای حل این نوع مشکلات نمیتوان کاری کرد. وقتی اعضای خانواده به چنین کار پر خطری دست میزنند تنش به عمق خانواده نفوذ میکند و درحالیکه افراد مدعی هستند مشکلات بر آنها تاثیری ندارد، از درون به سمت فروپاشی سوق پیدا میکنند.
تکنیک دوم، چرا نباید احساسات را سرکوب کرد؟
احساسات را سرکوب نکنید بلکه آنها را کنترل کنید. شناخت احساسات در تصدیق تجربیات منحصر به فرد خود و دیگران بسیار مهم است. پس اگر در شناخت احساسات خود مشکل داشته باشید؛ بدون شک در هنگام وقوع مشاجره در کنترل احساسات و بیان افکار و نیازهای خود دچار مکشل خواهید شد.
از همین اکنون برای شناخت احساسات خود تصمیم عاجلی بگیرید. افکار خود را واکای کنید، نگاهی دوباره به احساسات خود بیندازید و ببینید چه واکنشهای در هنگام وقوع و بروز هیجانات داشتهاید؟ تفکیک این نوع رفتارها چندان سخت نیست د رعوض جایزه شما تجربه یک رابطه سالم خواهد بود.
درنظر بگیرید فردی که از عصبانیت بارها به خود میگوید از خانواده خود متنفر است یا وقتی که عصبانیت در حال غلیان است و مشتها گره میشود و انگیزه غریبی برای کوبیدن و درهم شکستن اشیاء در آدمی پدیدار میشود، بخشی از این واکنشها است. این قبیل احساسات را میتوان با زدن برچسب خشم و یا حقارت از رفتارهای دیگری جدا کرد.
گام بعدی شما تمرین برای کنترل عواطف و احساسات است تا بتوانید به شیوه درست به حل مسئله بپردازید. کنترل احساس بسیار وابسته به علایق و استعدادهای ما است . شاید در هنگام رنجش و برای کاهش ناراحتی تمایل داشته باشید یک فیلم کمدی ببینید. اگر خشمگین هستید شاید یک تمرین سخت ورزشی یا هواخوری با دوستان شما را به همان آدم با طراوت و شادمان همیشگی تبدیل کند.
تکنیک سوم، در مقابل تمایل اتهامزنی به دیگران مقاومت کنید.
با اتهام زدن به دیگران کلید پروسه فرو رفتن در لاک دفاعی را برای دیگران فعال کردهاید و این بهمعنای سختتر شدن حل مشکلات خانوادگی است؛ پس در مقابل تمایل اتهامزنی و انتقاد از دیگران مقاومت کنید. در حقیقت استراتژی درست، حمله یه مشکل خانوادگی و نه اشخاص است.
بیاید بین اشخاص و رفتارها مرزبندی کنیم. در اینصورت میتوانیم افراد را دوست داشته باشیم بدون اینکه نیاز باشد هر کاری که انجام میدهند را دوست داشته باشیم. در نظر بگیرید که اگر شما مخاطب خاص خود را مقصر یک واقعه یا نزاع بدانید برای حل مشکلات راهی بسیار دشوار را انتخاب کردید.
انیجا نیز پیشنهاد ما استفاده از واژه من برای کاهش حداکثری سرزنش و رهایی از واکنش دفاعی یا تهاجمی طرف مقابل است. بنابراین به جای آنکه بگویید معتادان برای سعادت خانواده خطرناک هستند، بگویید: من میترسم که اعتیاد شما باعث آسیب دیدن کسی شود.
1 دیدگاه
به گفتگوی ما بپیوندید و دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.
سلام متشکرم از نکات مفیدی که بیان فرمودید